Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Marifetnamesi

Açıklama
Yazar
Yorumlar
Satış
Açıklama

İbrahim Hakkı'nın gerçekten bir abide olan eserinde ağırlıklı olarak ele alınan konu; büyük filozofların 'Bilgi nazariyesi'dedikleri saha ile alakalıdır. Filozof İbrahim Hakkı, insanın varlığının asıl gayesini teşkil eden 'bilgi-marifet'i önce 'Marifet-i nefs/Nefs bilgisi'ne bağlıyor. Fakat bundan evvel bir başka marifete ihtiyacımız vardır: Marifetullah. Yalnız şu var ki, müessire eserden başlayarak gitmek gerekir.
 
O halde 'Marifet-i Alem'i bize verecek müspet ilimlere başvurmaya mecburuz. İbrahim Hakkı, bu ilimleri şöyle sıralamaktadır:
 
1.İlm-i heyet(Astronomi).
2.İlm-i hikmet(Fizik).
3.İlm-i teşrih(Biyoloji-Anatomi). 
Bu üç ana müspet ilmin yanına bir manevi ilim daha ilave edilmelidir:
4.İlm-i irfan. 
Ancak bu ilimlerin marifetinder sonradır ki, Marifet-i alemden Marifet-i Mevlaya giden yola girilmiş olacaktır.
 
 İbrahim Hakkı’nın alim tarafını anlamakla kalmayan, onun sözlerini halleri ile mezcetmesini bilen Cemaleddin Server Revnakoğlu’nun yazmış olduğu bu eser sayesinde, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın şahsiyetinin tüm yönlerini, formasyonunu, feyiz aldığı kaynakları yakından takip ederken, aynı zamanda Marifetname hakkında da derin bir bilgi sahibi oluyoruz.

Yazar

Cemaleddin Server Revnakoğlu

Cemaleddin Server Revnakoğlu’nun asıl soyadı Üstünbaşoğlu’dur. İbnü’l-Muhtar olarak bilinen eski bir İstanbul ailesine mensup olan Revnakoğlu, 27 Mart 1909’da İstanbul Rumelihisarı’nda dünyaya geldi.  Babası, zamanın Posta Telgraf İstanbul Merkez Muhabere Dairesi müdürlerinden Server Emin (Üstünbaşoğlu) Bey’dir. Onun da babası, çevresinde  zenginliği ve cömertliği ile tanınmış ticaret adamlarından ve eski telgrafçılardan Şeyh Mustafa Cemaleddin Efendi (Cemaleddin Çelebi)’dir.   Revnakoğlu’nun Annesi ise Çerkez asıllı Ahmet Şah kızı Şerife Revnak Hanım’dır.

            Revnakoğlu, ilköğrenimini özel hocalardan aldı, daha sonra İstanbul Fatih’te Fethiye semtindeki Çandarlı Kara Halil Paşa Numune Mektebi’ni bitirdi. Sonra Galatasaray Lisesi ve Güzel Sanatlar Akademisi’nde okudu. Dönemin ünlü din adamlarından eski Âyan Reisi Mustafa Asım (Yörük)’ten Doğu kültürü konusunda yararlandı. Osmanlıca ve Fransızcayı babasından, sarayda özel hocalardan ders almış olan annesinden de lügat, tarih ve İslâmî bilimleri tahsil etti.

            Kendisi hakkında yazılmış az sayıda hatırattan edindiğimiz bilgiye göre kültüre ve sanata karşı son derece merakı olan Revnakoğlu, çocukluğundan itibaren birçok bilgin ve kültür adamının sohbetinde bulundu. Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nin eski müdürlerinden İsmail Saip Sencer, Felsefeci İsmail Fenni Ertuğrul, Diyanet İşleri eski başkanlarından Ömer Nasuhi Bilmen, Kilisli Muallim Rıfat Bilge, Darülfünun hocalarından Ömer Ferid Kam, eski bürokratlardan olup kültür tarihimize çeşitli yönlerden önemli katkılarda bulunmuş olan Hüseyin Kazım Kadri ve ünlü Mevlevilerden Ahmet Remzi Akyürek, Tahirü’l-Mevlevi ve gazeteci Hakkı Tarık Us bunlardan birkaçıdır.

            Revnakoğlu, 1941 yılından itibaren Türk Tarih Kurumu adına Türk ve İslam kitabelerini tetkik ve tespit heyetinde önemli çalışmalar yaptı. Ayrıca İstanbul Belediyesi’nde Eski Eserler, Tarihî Arşiv ve Kitabeler Uzmanı olarak çalıştı.

                                                  * * *

            1928 yılında Milliyet gazetesin bir tiyatro tenkidiyle yazı hayatına başlayan Revnakoğlu, son nefesini verinceye kadar tasavvuf tarihi ve tarikatlar, folklor, biyografi, edebiyat tarihi, Türk temaşası gibi alanlarda yüzlerce yazı yazdı. Dergi ve gazetelerde kalmış yazılarının önemli bir kısmı da askerlik dolayısıyla gittiği ve daha sonra “mübarek şehir” ifadesiyle meftun olduğu Erzurum şehri hakkındadır. Bundan dolayı Revnakoğlu, en yakınındaki dostları tarafından bile yanlış olarak Erzurumlu zannedilmiştir.

            Revnakoğlu 1928 yılından itibaren Galatasaray, Servet-i Fünun-Uyanış, Yenigün, Yeni Sabah, Vakit, Haber, Kurun, En Son Dakika, Son Telgraf, Zaman, Ramazan, Aylık Ansiklopedi, Tarih-Coğrafya Dünyası, Din-Tarih Dünyası, İslâm, Kızılay, Yeşilay, Tarih Yıllığı, Basın Yıllığı, Tarih Konuşuyor, Tarih Yolunda Erzurum gibi gazete ve dergilerde yazılar yayınlamıştır.

            Yazılarında bazen gerçek adını, bazen de “Şeyh Cemalullah”, “Revnakullah”, “Ecmel Bülend”, “Neyyir Sabih”, “İbnü’l-Muhtar”, “Muhtaroğlu”, “Üstünbaşoğlu”, “Galatasaraylı”, “Hiç” ve “Hiçî” müstearlarını kullanmıştır.

            Revnakoğlu’nun sağlığında ikisi sağlığında, biri ölümünden sonra bizim tarafımızdan hazırlanmış üç kitabı neşredilmiştir

            Revnakoğlu’nun kitapları dışında Türk kültür tarihin en zengin arşivlerinden birini oluşturan notları, ölümünün ardından önce Divan Edebiyatı Müzesi’ne verilmiş, oradan da birkaç yıl önce Süleymaniye Kütüphanesi’ne nakledilmiştir.

                               

 

                                                      *  *  *

 

            Askerlik vesilesiyle gittiği Erzurum’la ölümüne kadar bağını koparmayan Revnakoğlu, yukarıda ifade ettiğimiz gibi Erzurum tarih ve kültürüyle ilgili birçok yazı kaleme almıştır. Revnakoğlu’nun çeşitli dergi ve gazetelerde kalmış yazıları dışında Erzurum’la ilgili çalışması, elinizdeki Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Marifetnamesi adlı kitabıdır. Kitabı neşre hazırlarken bazı hususları okuyucunun dikkatine sunmak ihtiyacını hissediyoruz ki, onları da kısaca şöyle zikredebiliriz:

            Revnakoğlu, ilk baskısı 1961 yılında Erzurum Tarihini Araştırma ve Tanıtma Derneği tarafından yayınlanan kitabı iki cilt şeklinde tasarlamış; ancak ikinci cildini neşredememiştir. Bu sebeple kitapta, ikinci cilde yapılan birçok atıf vardır. Biz, eseri yeniden neşre hazırlarken diline dokunmadığımız gibi ikinci cilde yapılan atıfları da araştırmacılar için bir veri olabileceği düşüncesiyle olduğu gibi bıraktık. Kitabın imlasını da günümüze uyarladık. Parantez içinde verilen açıklama ve kelime anlamlarını dipnotlarda yeniden şekillendirdik. Hicrî takvimin karşılığı olan Miladi takvim tarihlerini köşeli parantezle belirttik.

            Kanaatimizce kitap, Türk yayın hayatında Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri’yle ilgili yapılan en iyi çalışmadır. Revnakoğlu, eseri hazırlarken okuyucunun da ilerleyen sayfalarda tanık olacağı gibi, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın torunlarıyla görüşmüş, onun bulunduğu mekânlara gitmiş, hayatına ait en küçük ayrıntıyı, titiz inceleme ve araştırmalarıyla aydınlatmaya çalışmıştır.

            Kitabı neşre hazırlarken yardımlarını esirgemeyen sevgili dostum Yusuf Turan Günaydın’a teşekkürlerimizi arz etmek isterim. Eserin yeniden neşri dolayısıyla hem eserin yazarı olan Cemaleddin Server Revnakoğlu’na ve hem de Erzurumlu İbrahim Hazretleri’ne Cenabı Hakk’tan rahmet diliyoruz.

                                                                           

 İsmail Dervişoğlu - Bulgurlu, Mayıs 2011

Yorumlar

YorumlarYorum Yaz

Yorum Yaz

Satış

İthal Kâğıt  -  Flexi Kapak  -  35,00 TL  -  978-605-5457-25-9